سوسو ايمانکم بالصدقه

فلسفه تشریع زکات

در این کتاب مهم فقهی نخست به مساله فلسفه تشریع زکات برخورد می کنیم که علی (ع) در نهج البلاغه اشارت پر معنی به آن فرموده است.

در یک جا می فرماید: «سوسو ایمانکم بالصدقه و حصنوا اموالکم بالزکات و ادفعوا امواج البلاء بالدعاء».

«ایمان خود را با صدقه تقویت کنید و اموال خویش را با زکات از دستبرد دشمنان مصون دارید و امواج بلا را با دعا دفع کنیم.[1].

می دانیم آنچه ثروتها را به باد می دهد، و اصل مالکیت شخصی را متزلزل می سازد، همان فاصله طبقاتی است و یکی از طرق مبارزه با آن مساله زکات است.

در عبارت دیگری می فرماید: «ان الزکات جعلت مع الصلاه قربانا لاهل السلام فمن اعطاها طیب النفس بها فانها تجعل له کفاره و من النار حجابا و وقایه».

زکات همراه نماز وسیله تقرب مسلمانان است و هر کس آن را از طیب نفس بپردازد کفاره گناهان او خواهد بود و حجاب و مانعی است از آتش دوزخ.[2].

در اینجا علی (ع) به بعد اخلاقی و فلسفی روحانی زکات اشاره می کند در حالی که جمله قبل ناظر به فلسفه اجتماعی و اقتصادی زکات بود.

یا در جای دیگر به نقش فوق العاده مهم زکات در تامین اجتماعی اشاره کرده می فرماید: «ان الله فرض فی اموال الاغنیاء اقوات الفقراء فما جاع فقیر الا بما منع غنی و الله تعالی سائلهم عن ذلک».[3].

خداوند در اموال اغنیا غذای فقرا را پیش بینی کرده است (که اگر حق الهی را دقیقا بپردازند یک گرسنه در سراسر جامعه انسانی وجود نخواهد داشت) بنابراین هیچ فقیری

[صفحه 7]

گرسنه نمی شود مگر به خاطر وظیفه شناسی فرد بی نیازی، و خداوند آنها را از این معنی باز خواست می کند».

صفحه 7.

1. وسائل الشیعه جلد 6 صفحه 7 حدیث 16 (نهج البلاغه حکمت 146 ص 495).
2. وسائل الشیعه جلد 6 صفحه 6 حدیث 15 (نهج البلاغه حکمت 199 ص 317).
3. وسائل الشیعه جلد 6 صفحه16 حدیث 25 (نهج البلاغه حکمت 328 ص 533).